Kompanzasyon neden önemlidir?
27 Subat 2011 03:08 4960 kez okundu 0 kez indirildi

REAKTİF GÜÇ ÜRETEN ARAÇLAR

Tüketicilerin reaktif güç ihtiyaçlarını karşılamak için 2 tip araçtan yararlanılır:

Kompanzasyon neden önemlidir

Dinamik faz kaydırıcılar, aşırı ikaz edilmiş senkron makinalar (Senkron kompensatörler) , statik faz kaydırıcılar, kondansatörler.

Kondansatörlerin kayıpları çok düşük olup, nominal güçlerinin % 0.5 inin altındadır. Bakım masrafları ihmale gelebilecek kadar azdır. Tüketicilerin hemen yanına ve istenilen büyüklükte tesis edilebilme kolaylıkları da vardır. Bu nedenle tercih edilirler. Kompanzasyon tesislerinde 2 tip kondansatör kullanılır;

Yağlı Tip Kondansatör: Belli peryotlarda bakım gerektirirler. ( Suyunun değişmesi vb..) Kuru Tip Kondansatör: kompanzasyon şeması Bakım gerektirmezler. En kötü yanı harmoniklerinin fazla olmasıdır.

GÜÇ FAKTÖRÜNÜN DOĞURDUĞU SORUNLAR VE SONUÇLARI

Tüketicilerin güç faktörü belirli limitlerin altında kaldığı sürece besleme sisteminin ortalama güç faktörü de düşük olur. Düşük güç faktörünün etkileri şöyle özetlenebilir:

ÜRETİCİ YÖNÜNDEN

Kurulacak bir tesiste: Generatör ve transformatörlerin daha büyük güçte seçilmesine, İletkenlerin daha kalın kesitli olmasına, cihazlarının daha büyük ve hassas olmasına neden olur.

Kurulu bir tesiste: Üretim, iletim ve kompanzasyon şeması dağıtımda kapasite ve verimin düşmesine, İletkenlerde kayıpların ve gerilim düşümünün artmasına, Gerilim regülasyonu ve işletmeciliğin zorlaşmasına neden olur. Sonuç: Üretim maliyeti artar.

TÜKETİCİ YÖNÜNDEN

Kurulacak bir tesiste: Alıcı transformatörünün (varsa), kumanda, koruma ve kontrol donanımının gereğinden daha büyük olmasına, İletkenlerin daha kalın kesitli seçilmesine neden olur.
Kurulu bir tesiste:

Transformatör (varsa), o kompanzasyon şeması tesisatın kapasite ve veriminin düşmesine,
Şebekeden daha çok reaktif enerji çekilmesine,
Kayıpların ve gerilim düşümünün artmasına neden olur.
Sonuç: Görülen hizmet ve üretilen ürünün maliyeti artar.
Bütün bunlar yanında gereksiz yatırımlar yapılması ile milli ekonomiye zarar verilmiş olur.

ŞEBEKENİN A.G. TARAFINDA KOMPANZASYON

Müşteriler açısından kompanzasyonun A.G. tarafında gerçekleştirilmesi büyük avantajlar sağlar. Çünkü büyük sanayi tesislerinde dahi A.G. kompanzasyon tesislerinin sayısı fazla değildir. Derli toplu olup, işletilmeleri ve bakımları kolaydır. Bundan başka ekonomik açıdan değerlendirildiğinde kullanılan tüm cihazlar gerek fiyat olarak ve gerekse de kapladıkları hacim itibarı ile oldukça avantaj temin eder. Şehir ve kasaba şebekelerinde kompanzasyon tesisinin A.G.de yapılması işletme ve bakım açısından büyük zorluklar taşımaktadır. Bu nedenlerden dolayı şehir ve kasaba şebekelerinde O.G.de kompanzasyon yapmak tercih edilebilir. Zira bu durumda kompanzasyon tesisi sayısı oldukça sınırlı olacaktır. Ancak köy şebekelerinde kompanzasyon yapılması gerektiğinde A.G. de kompanzasyon yapmak daha uygundur. Çünkü köy şebekeleri, trafo sayısı bakımından oldukça sınırlıdır.

A.G.de kompanzasyon belli başlı 3 şekilde düzenlenir ;
Alıcıların müstakil kompanzasyonu
Grup kompanzasyonu
Merkezi kompanzasyon


ALICILARIN MÜSTAKİL KOMPANZASYONU

Sürekli olarak kompanzasyon şeması işletmede bulunan büyük güçlü abonelerin reaktif enerji gereksinimlerini temin için tüketicinin uçlarına şönt kondansatör bağlanır ve müşterek bir anahtar üzerinden tüketici ile birlikte işletmeye sokulup çıkarılırlar.

MOTORLARIN KOMPANZASYONU

Motorların tek - tek kompanzasyon şeması kompanzasyonunda motorun boşta çektiği zahiri güce göre kondansatör gücünün hesaplanması gerekir. Asenkron motor, magnetik alanın üretilmesi için endüktif reaktif güç çeker. Motorların çektikleri reaktif güç, motorun nominal gücüne ve devir sayısına bağlıdır; yani verilen belirli bir güçte, düşük devirli motorlar, daha yüksek mıknatıslanma akımı çekerler. Boşta çalışan motor ise, şebekeden hemen hemen yalnız mıknatıslanma akımı çeker.

Şu halde düşük devirli motorların güç katsayıları da daha düşüktür. Yıldız Üçgen şalterlerle yol verilen asenkron motorlara yapılan kompanzasyonda kondansatörler motor sargılarının uçlarına paralel bağlanırlar. Ancak motorlara yol verme esnasında şu şekilde tehlikeli bir olay başgösterebilir: Yıldız bağlama durumunda kondansatörler dolmuş durumda iken üçgen bağlamaya geçme esnasında çok kısa süreli olarak şebekeden ayrılırlar ve üçgen durumunda fazlar ters olarak tekrar şebekeye bağlanırlar. Dolayısı ile bu durum darbe akımları meydana getirir.

Bu da motorun, kondansatörlerin ve bağlama elemanlarının aşırı zorlanmasına yol açar. Uygun kontaktör kombinasyonları kullanmakla bu olay önlenebilir. Kondansatörlerle donatılan kompanzasyon şeması asenkron motorlarda baş gösteren ve arzu edilmeyen başka bir olayda ? kendi kendine uyarma ? dır. Şebekeye bağlı olarak çalışmakta olan bir asenkron motorun uçlarına, boşta çalışma akımının yaklaşık % 90?ına eşit güçte bir kompanzasyon şeması kondansatör paralel bağlanırsa, bu durumda genellikle arzu edilmeyen aşırı kompanzasyondan başka devreden ayrılmış olup kinetik enerjisi ile dönmekte olan motorda kendi kendini uyarma olayı baş gösterir.

Motor şebekeden ayrıldığı anda kinetik enerji ile dönmeye devam eder. Kondansatörden gerekli uyarma kompanzasyon şeması akımını çekerek bir müddet daha generatör olarak çalışmaya devam eder. Bu durumda sargıları yıldız bağlı motorun uçlarında iki katı bir gerilim endüklenir. Bu nedenlerden dolayı söz konusu olan kompanzasyon şeması kondansatörlerin direkt bağlanmaları 25 kW a kadar motorlar için kullanılabilir.

Büyük sanayi tesislerinde ve fabrikalarda, Blok Yük olarak adlandırılan yüksek güçlü (örn. 400 kW ) ve devreye girip çıkma kompanzasyon şeması zamanları tam olarak bilinmeyen elektrik motorları kalkış anında şebekeden kısa süreli (yaklaşık 10 s.) olarak çok yüksek akımlar çeker. Sistemdeki otomatik kompanzasyon sistemi, böyle kısa süreli maksimum yükleri belli bir gecikmeyle kompanzasyon şeması algıladığı için, bu andaki reaktif gücü karşılayacak gerekli güçte kondansatör bataryası devreye girene kadar motor yol almış olur ve nominal güçte çalışmaya başladığı için şebekeden kalkış anına göre kompanzasyon şeması daha az reaktif güç çeker.

Bu olay sırasında tesisin reaktif enerji sayacı hızla döner, kompanzasyon amacına ulaşmamış olur. Böyle durumlarda blok yükler, müstakil olarak kompanze edilmelidir .

KONU MESAJLARI

Bu Konu Başlığına Henüz Yorum Yazılmamıştır

GÖRÜŞ BİLDİRİN

Konu Başlığına Mesaj Yazmak İçin
Üye Olunuz Yada Giriş Yapınız